1 / 42

Przestępczość zorganizowana

Przestępczość zorganizowana. Ujęcia Typy Przykłady. A to Polska właśnie…. Historyczne przykłady przestępczości zorganizowanej. Mafia [sycylijska] Maafir – dynastia z Palermo; Mahias – zachowanie bezczelne; Maha – kamieniołom, miejsce schronienia opryszków

akasma
Download Presentation

Przestępczość zorganizowana

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Przestępczość zorganizowana Ujęcia Typy Przykłady

  2. A to Polska właśnie…

  3. Historyczne przykłady przestępczości zorganizowanej • Mafia [sycylijska] Maafir – dynastia z Palermo; Mahias – zachowanie bezczelne; Maha – kamieniołom, miejsce schronienia opryszków • Kompanie Zbrojne – od XVI w. instrument lokalnych władz, stosowany do poskramiania miejscowych bandytów czy raczej zapewnienia spokoju lokalnym notablom, arystokracji • Występowało przenikanie się obu struktur

  4. Historyczne przykłady przestępczości zorganizowanej • Giovanni Falcone: „Mafia jest organizacją wzajemnej pomocy, działającą kosztem społeczeństwa obywatelskiego i na wyłączną korzyść jej członków” • Cechy organizacji mafijnej: • Przemoc (środek dyscyplinowania, kontroli, mediacji/wymuszania) • Vendetta (zasada honorowej zemsty na sprawcy) • Omerta (nakaz milczenia)

  5. Historyczne przykłady przestępczości zorganizowanej • Dzisiejsza specyfika organizacji mafijnych: • handel narkotykami, prostytucja, hazard • budownictwo (zwłaszcza drogowe)rejestrowanie firm na tzw. słupy; eliminowanie konkurencji; pranie brudnych pieniędzy; łamanie, ignorowanie prawa pracy • przemysł spożywczy • zagospodarowanie odpadów i ich recykling • przemysł rozrywkowy

  6. Bliźniacze lub podobne organizacje z innych rejonów Włoch i świata: • ndranghetta z Kalabrii (ok. 150 rodzin); obrót bronią, narkotykami • camorra z okolic Neapolu (ponad 100 rodzin); przemyt, handel narkotykami, kontrolowanie grup złodziejskich • sacra corona unita z okolic Bari (ok. 20 rodzin) • Cosa Nostra (USA) – włoskie przestępcze grupy oparte – jak na Sycylii - o powiązania rodzinne; nabrały znaczenia w okresie prohibicji - od 1920 r. (na dostarczaniu alkoholu, tzw. rekecie, hazardzie, zakładach bukmacherskich, praniu pieniędzy)

  7. Organizacje przestępcze z innych stron świata - Japonia • Yakuza (słowo oznacza osobę, która przegrała [w grze w karty]); XVII w., wojna domowa; po niej - mnóstwo bezrobotnych samurajów; rozboje i wymuszenia na porządku dziennym; • potrzebna była zarazem samopomoc i lojalność w obrębie zbiorowości, jakie wyłoniły się po wojnie; • charakter rodzinny (struktura klanu); związek ze światem polityki, wtopienie w społeczeństwo • hazard, narkotyki, prostytucja, przemysł rozrywkowy – obecne obszary działalności

  8. Organizacje przestępcze z innych stron świata - Japonia • Boryokudan – struktura klasycznie gospodarcza (zakład pracy), jako taka legalna; ścigane są tylko jej czyny przestępcze: • dochody z wymuszeń (z użyciem siły) za „opiekę” • rynek narkotykowy • lichwa • firmy „krzaki” • inwestowanie na giełdach, inne operacje finansowe • umiędzynarodowienie działalności (Hong Kong, Makao, Rosja!!!)

  9. Organizacje przestępcze z innych stron świata: Rosja, Ameryka Południowa... • Rosja, czyli sojusz trzech grup przestępczych: • byłych przedstawicieli aparatu władzy i służb specjalnych • głównych beneficjentów przemian politycznych i gospodarczych, tj. tzw. oligarchów • naturalnie silnego środowiska przestępczego („wory w zakonie”) • Kolumbia (kartele narkotykowe z Cali i Medelin) • Meksyk

  10. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • W kryminologii określenie to (jako umowne) pojawiło się po II wojnie światowej • Odnosiło się do: • międzynarodowych powiązań między przestępcami działającymi wcześniej w poszczególnych krajach i/lub... • przenikania przestępców do świata polityki i biznesu

  11. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • Jednak inne formy przestępczości, z udziałem bodaj dwóch/trzech osób i doraźne, też są zorganizowane; • Pytania: • Czy chodzi zatem o organizowanie działań przestępczych bez względu na to, czy związane są z powołaniem bodaj względnie trwałych struktur?; • czy o „przestępczość zinstytucjonalizowaną” i w jakim stopniu zinstytucjonalizowaną? • Czy muszą wystąpić powiązania ze światem polityki i gospodarki, także międzynarodowe?

  12. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • Zawsze należy/można uwzględniać kryteria: organizacyjne, kompetencji (zakresu i środków), funkcjonalności (elastyczności) • Bezsporne wydaje się to, że: • przestępczość zorganizowana jest działalnością zespołową • członkowie zespołu są połączeni jakąś więzią pozwalającą na skuteczne działanie

  13. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • Sporne pozostają: • Struktura zespołu (czy musi być hierarchiczna, najmniej dwupoziomowa, czy nie) • Trwałość zespołu (czy konieczne jest nastawienie na ciągłe popełnianie przestępstw, czy wystarczy porozumienie w celu popełnienia bodaj jednego przestępstwa) • Zakres powiązań zespołu (czy konieczne jest powiązanie z ludźmi polityki, gospodarki, administracji)

  14. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • Modele przestępczości zorganizowanej: • wąski (mafijny) – struktura hierarchiczna, ciągła działalność przestępcza, rozbudowane powiązania ze światem polityki i gospodarki • szeroki (grupowy) – struktura dowolna, stworzona w celu popełnienia bodaj jednego przestępstwa, dowolny zakres powiązań

  15. Pojęcie przestępczości zorganizowanej • Na marginesie: • banda – zbiorowość, której członkowie indywidualnie lub zbiorowo systematycznie naruszają przepisy prawa; „banda to grupa ludzi zdemoralizowanych, którzy włóczą się, nie mają stałego zajęcia, zdradzają niechęć do pracy, stracili kontakt z rodzinami, żyją własnym życiem innym niż reszta społeczeństwa; (…) członkowie bandy wzajemnie świadczą sobie pomoc i ochronę” (P. Zakrzewski, za: M. Bryła, za: M. Cichomski, A. Fraj-Milczarska); • są bandyprzestępcze (rozboje, włamania), złodziejskie (drobne kradzieże), konfliktowe (stosują przemoc), chuligańskie (niszczą), wycofania (narkomańskie) • gang to raczej struktura zorganizowana, wieloczłonowa, prowadząca ciągłą działalność przestępczą

  16. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej • To „posiadająca strukturę grupa składająca się z trzech lub więcej osób, • istniejąca przez pewien czas oraz… • działająca w porozumieniu w celu popełnienia jednego lub więcej poważnych przestępstw (podlegających karze pozbawienia lub ograniczenia wolności na okres 4 lat lub więcej) • dla uzyskania, w sposób bezpośredni lub pośredni, korzyści finansowej lub innej korzyści materialnej” /Konwencja NZ przeciwko przestępczości zorganizowanej z 15.11.2000 r., zwana Konwencją z Palermo/

  17. Konwencja z Palermo została potwierdzona w kwietniu 2004 r. decyzją ramową Rady UE, a ta za przestępstwa uznała: • fakt kierowania organizacją przestępczą maks. wym. kary >= 10 l. • także zachowanie każdej osoby, która – w sposób zamierzony i mając świadomość celu i ogólnej działalności przestępczej organizacji, albo zamiaru popełnienia przez nią konkretnych przestępstw - aktywnie bierze udział w jej działaniach przestępczych, w tym w: • dostarczaniu informacji lub środków materialnych, • rekrutacji nowych członków, • także wszelkich formach finansowania jej działalności maks. wym. kary nie może być niższy niż 5 l.

  18. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej • USA - przestępczość zorganizowaną cechuje: • Zaspokajanie potrzebspołeczeństwa na usługi zabronione prawem • Ukierunkowanie na formy działalności przestępczej najmniej ryzykowne, najzyskowniejsze, o maksymalnie ograniczonych kosztach i nakładzie pracy • Uznanie grupy za solidarną wspólnotę interesów, zespoloną poczuciem przynależności

  19. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej 4. Podział ról w grupie i postępująca specjalizacja 5. Przestrzeganie zasad obowiązujących w grupie i lojalność wobec niej 6. Wymuszanie przemocą przestrzegania zasad grupowych 7. Przenikanie do świata polityki i gospodarki, organów wymiaru sprawiedliwości (dla bezpieczeństwa i efektywności) 8. Wykorzystywanie postępu technicznego, ponadregionalny/międzynarodowy charakter

  20. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej • Wg Amerykanów (Komisja Specjalna ds. Stosowania Prawa i Wymiaru Sprawiedliwości), przestępczość zorganizowaną cechuje także: • Monopolizacja niektórych sfer działalności gosp., wymuszanie bankructw, oszustwa kredytowe i subwencyjne, manipulacje finansowe, korupcja • Używanie drastycznych środków do realizacji obranych celów • Wykorzystywanie możliwości prowadzenia działalności legalnej

  21. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej • Niemcy kojarzą przestępczość zorganizowaną z formami o dużym ciężarze gatunkowym, jak: • Przestępczość narkotykowa • Przestępstwa przeciw własności (kradzieże aut, kradzieże z włamaniem) • Przestępczość gospodarcza (np. płatności bezgotówkowe, pracownicy – imigranci) • Fałszerstwa pieniędzy

  22. Przykładowe ujęcia zorganizowanej grupy przestępczej i przestępczości zorganizowanej 5. Przestępstwa związane z życiem nocnym (prostytucja, handel ludźmi, nielegalny hazard) 6. Przemyt ludzi 7. Przestępstwa z użyciem przemocy, zastraszania 8. Nielegalny handel bronią • Przestępczość zorganizowana kojarzona jest w Niemczech także z wywieraniem wpływu na politykę, gospodarkę, media, administrację...

  23. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce • Art. 5 Ustawy o ochronie obrotu gospodarczego z 12.10.1994 penalizuje obrót pieniędzmize zorganizowanej przestępczości powiązanej z: • Obrotem środkami odurzającymi lub psychotropowymi • Fałszowaniem pieniędzy lub papierów wartościowych • Wymuszaniem okupu • Handlem bronią

  24. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce • W związku z powołaną w 1994 r. w KGP służbą do walki z przestępczością zorganizowaną, za cechy charakterystyczne tej przestępczości uznano: • Generowanie zysków na potrzeby członków związku oraz kontynuowanie i rozwój działalności przestępczej • Planowanie i elastyczność w ustalaniu kierunków działalności przestępczej

  25. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce 3. Utrzymywanie kontaktów z organami władzy w celu zapewnienia bezpieczeństwa strukturze przestępczej (chodzi o tzw. bufory) 4. Hierarchiczność struktury wzorowaną na podmiotach gospodarczych 5. Podział zadań w zależności od kwalifikacji 6. Wewnętrzną i zewnętrzną hermetyczność prowadzonych działań

  26. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce 7. Lokowanie zysków w legalne przedsięwzięcia 8. Pomoc dla członków organizacji, zwłaszcza objętych postępowaniem karnym, oraz ich rodzin 9. Mobilność i międzynarodowy charakter • Definicja zorganizowanej grupy przestępczej: „Hierarchicznie zorganizowany związek przestępczy, powołany z chęci zysku, dla dokonywania ciągłych i różnorodnych przestępstw, zakładający osiąganie celów przez korupcję, szantaż, użycie siły i broni”

  27. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce • Niekiedy jednak rozróżnia się grupę od związku. • Zorganizowana grupa przestępcza charakteryzuje się: • uprzednią umową, określającą podział zadań, zasady kontaktu • określeniem form organizacyjnych • przynajmniej względną trwałością • Związek przestępczy zaś to (wg M. Bryły) „organizacja oparta na trwałych podstawach, obliczona na dłuższe istnienie, mająca określone kierownictwo, porządek wewnętrzny i dyscyplinę”

  28. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce

  29. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce • Wzorowane na przyjętych przez Europol, uznane przez CBŚ kryteria identyfikacji zorganizowanej grupy przestępczej i przesłanki do wszczęcia działań wobec niej: • Współpraca więcej niż dwóch osób • Wyznaczenie dla każdej z nich określonego zakresu działania w grupie • Dłuższy lub bezterminowy okres współpracy tych osób

  30. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce 4. Stosowanie wewnętrznej kontroli i środków dyscyplinujących 5. Podejrzenia popełnienia ciężkich przestępstw 6. Działanie na płaszczyźnie międzynarodowej 7. Stosowanie przemocy 8. Struktura grupy wzorowana na podmiotach gospodarczych

  31. Przestępczość zorganizowana i zorganizowane grupy przestępcze w Polsce 9. Zaangażowanie w proces prania brudnych pieniędzy 10. Uzyskanie wpływu na gremia polityczne i/lub gospodarcze, sądownicze, administracyjne 11. Działanie z chęci zysku i/lub osiągnięcia wpływu na władze • Biuro do Walki z P. Zorganizowaną KGP podejmuje/podejmowało działania, gdy stwierdza/stwierdziło, że grupę charakteryzuje przynajmniej osiem takich cech...

  32. Struktura zorganizowanej grupy przestępczej, jej uwarunkowania i determinanty • W warunkach polskich strukturę tę określają: • Zasięg działania (grupy lokalne: dzielnicowe, obejmujące działaniem całe miasto; regionalne, ogólnokrajowe; międzynarodowe) • Skład etniczny (grupy np. polskie, etniczne, międzynarodowe) • Kierunki działania (grupy kryminalne, narkotykowe, zajmujące się przestępczością gospod., multiprzestępcze) • Pozycja lidera/liderów (jeden lider, zespół kierujący czy rozbudowany zarząd)

  33. Struktura zorganizowanej grupy przestępczej, jej uwarunkowania i determinanty • W grupie przestępczej spoiwem decydującym o jej zwartości są: • więzi obiektywne (finansowe, uzależnień, rodzinne, przedmiotowe - cele, więzi wynikające z konieczności obrony przed innymi grupami) • więzi subiektywne (identyfikacji: więź dystrybutywna i kolektywna; strachu) • więzi behawioralne (prowadzona działalność, towarzyskie)

  34. Struktura zorganizowanej grupy przestępczej, jej uwarunkowania i determinanty • Typowe struktury organizacyjne • Struktura gwiaździsta (z wyraźnie wyodrębnionym centrum i z powiązanymi z nim osobami/zespołami osób) • Sieć (struktura siatkowa – brak wyraźnego centrum, istnieje kilka równorzędnych współpracujących osób/grup) • Struktura liniowa (ciąg osób, zespołów; bez kontaktu pomiędzy granicznymi ogniwami – zob./czyt. F. Forsyth, DzieńSzakala) • Obserwowana jest zależność: im większa liczba członków grupy, tym częściej występuje surowy system organizacji hierarchicznej

  35. Spotykane struktury(na podstawie badań ONZ, wyodrębniane wg relacji struktury hierarchicznej i sieciowej) • Hierarchiczna(jeden przywódca i podlegli) • Hierarchiczno-regionalna (na poziomie regionalnym składowe grupy posiadają pewien zakres swobody) • Hierarchiczno-klasterowa (zarządza kolegium) • Sieciowo-gronowa(na kształt kiści winogron – równoprawni, współpracujący ze sobą członkowie, dobierający w razie potrzeby członków „stowarzyszonych” – typowe w przypadku międzynarodowych form organizac. • Sieciowa (oparte na działalności kilku osób będących „ośrodkami” poszczególnych przedsięwzięć przestępczych)

  36. Poziomy organizacyjne grup przestępczych • Poziom przywódczy (kierowanie działaniami przestępczymi i koordynacja zadań; finansowanie działalności, działania korupcyjne, kontakty z „buforami”; kontakty z innymi grupami przestępczymi w celu np. legalizacji nielegalnych środków, wykorzystywanie legalnych struktur biznesowych, kont bankowych) • Poziom organizacyjno-logistyczny (transport, składowanie nielegalnego towaru, kreatywna księgowość, organizacja niezbędnych dokumentów, nadzór nad szczeblem wykonawczym) • Poziom wykonawczy (kurierzy, dealerzy, kierowcy, przewodnicy, obserwatorzy)

  37. Poziomy organizacyjne grup przestępczych

  38. Skutki zorganizowania przestępców • To tzw. efekty uzmysławiające szczególne zagrożenie, jakie stwarza przestępczość zorganizowana • Efekt organizacyjny - właściwy podział zadań, uprawnień i obowiązków pozwala osiągać lepsze rezultaty bez zwiększania nakładów, osiągać cele niedostępne dla jednostek • Efekt ochronny - zorganizowanie grupy pozwala jej członkom lepiej zabezpieczać się przed wykryciem, osądzeniem (zob. łódzka ośmiornica)

  39. Skutki zorganizowania przestępców 3. Efekt demoralizacji– udział w zorganizowanej grupie przestępczej wiąże się się z kontrolą i wpływem (demoralizującym) grupy na poszczególnych członków; grupa stanowi też grupę demoralizującego odniesienia dla osób nie związanych z przestępczością 4. Efekt korupcji– dzięki zorganizowaniu (oznaczającemu też większy zasięg działania), grupa ma większe możliwości wciągania w swoją działalność osób ze świata polityki, administracji, gospodarki

  40. Rodzaje przestępczości zorganizowanej 1. Zorganizowana przestępczość kryminalna • wymuszanie stałych okupów • uprowadzenia dla okupu • kradzieże samochodów • rozboje drogowe • włamania (jednym z typów – „taranowe”) 2. Fałszowanie pieniędzy (kilkanaście tysięcy przypadków produkowania i dystrybuowania rocznie) 3. Przestępczość przeciwko dobrom kultury(głównie zabytkom ruchomym)

  41. Rodzaje przestępczości zorganizowanej 4. Handel ludźmi (handel wizerunkiem - proceder w sieci) 5. Zorganizowana przestępczość narkotykowa • W Polsce oznacza ona przede wszystkim: • produkcję i dystrybucję (także eksport) narkotyków syntetycznych, przede wszystkim amfetaminy i jej pochodnych typu ekstazy • wyrób i handel pochodnymi konopi indyjskich (marihuana i haszysz) • tranzyt, ale i import heroiny (zwłaszcza brązowej, brown sugar)

  42. Rodzaje przestępczości zorganizowanej 6. Terror kryminalny: • To po prostu akty przemocy wykorzystywane przez zorganizowane grupy przestępcze do realizacji założonych celów ekonomicznych 7. Terror polityczny • Ten wiążemy ze zorganizowaną przestępczością polityczną (kwestia ideologii), kwestionowaniem porządku prawnego, władz państwowych, sposobu realizacji nałożonych na nie zadań (Czerwone Brygady, Frakcja Czerwonej Armii, IRA, Lepper)

More Related