1 / 60

Zakażenia przewodu pokarmowego

Zakażenia przewodu pokarmowego. Ewa Koślińska - Berkan Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Łodzi. Naturalne mechanizmy obronne przewodu pokarmowego. sok żołądkowy sole żółci prawidłowa flora jelitowa mechanizmy odpowiedzi immunologicznej motoryka przewodu pokarmowego.

bree
Download Presentation

Zakażenia przewodu pokarmowego

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Zakażenia przewodupokarmowego Ewa Koślińska- Berkan Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Łodzi

  2. Naturalne mechanizmy obronneprzewodu pokarmowego sok żołądkowy sole żółci prawidłowa flora jelitowa mechanizmy odpowiedzi immunologicznej motoryka przewodu pokarmowego

  3. Flora bakteryjna przewodu pokarmowego Żołądek- połykane z pożywieniem, w większości zabijane przez kwaśne środowisko żołądka - wyjątek -Mycobacteriumtuberculosis, Helicobacterpylori - bezkwaśność sprzyja zapaleniom bakteryjnym żołądka Górna część j. cienkiego - ruchy perystaltyczne i szybki pasaż są powodem małej liczby bakterii Dolna część j. cienkiego, okrężnica - Bacteroidessspp., Bifidobacteriumspp., Clostridium perfringens, E. coli, Enterococcus, C.albicans

  4. Zatrucie pokarmowe ostry stan chorobowy wywołany spożyciem pokarmu zawierającego patogenne drobnoustroje lub toksyny bakteryjne

  5. Biegunka oddawanie co najmniej trzech nieuformowanych stolców w ciągu doby lub jednego z domieszką śluzu, krwi, ropy

  6. Podział biegunek • ze względu na czas trwania: • - ostre – do 7 dni • - przewlekające się – powyżej 7 dni • ze względu na etiologię: • - bakteryjne (bakterie, toksyny) • - wirusowe • - pasożytnicze • - grzybicze

  7. Biegunki ostre 90% - biegunki infekcyjne 10% - inne przyczyny WHO dla grupy tzw. zakaźnych zatruć pokarmowych zaleca nazwę choroby szerzące się przez żywność i wodę (foodborne and waterbornediseases)

  8. Epidemiologia • zatrucia pokarmowe występują na całym • świecie częściej w klimacie ciepłym • zachorowania w ciągu całego roku częściej w okresie letnim (wysoka temperatura, owady) • rezerwuar zarazków – zwierzęta, nosiciele • zachorowania: pojedyncze (do 3 osób), >3 • masowe

  9. Epidemiologia • zachorowania w każdym wieku • częściej chorują dzieci i osoby starsze • źródło zakażenia produkty spożywcze • pochodzenia zwierzęcego • epidemie wodne

  10. Epidemiologia druga co do częstości choroba powodująca zasięganie porad lekarskich na świecie dzieci do 5 r.ż. - kraje rozwinięte – 2-3 epizody choroby biegunkowej w ciągu roku - kraje rozwijające się – 10-18 epizodów 1 miliard przypadków/rok 2,5 mln zgonów/rok 6800 zgonów dzieci każdego dnia

  11. Patogeneza biegunki bakteryjnej • Zakażenie • Namnażanie - zaburzenia strukturalne komórek błony śluzowej - uwalnianie toksyn - inwazja błony śluzowej • Mobilizacja mechanizmów odpornościowych

  12. Obraz chorobowy • dawka zakażająca • wirulencja drobnoustrojów • podatność gospodarza • stosowane leki np.: • blokery H2 • inhibitory pompy protonowej • antybiotyki • leki immunosupresyjne

  13. Patogeneza • mechanizm enterotoksyczny (V. cholerae, • niektóre szczepy E. coli): • stymulacja cyklazy adenylowej • sekrecja chlorków i wodorowęglanów do światła jelita • zahamowanie wchłaniania sodu • nagromadzenie znacznej ilości wody w świetle jelita

  14. Patogeneza • mechanizm enteroinwazyjny (Salmonella, • Shigella, niektóre szczepy E. coli): • inwazja komórek nabłonka jelita • uszkodzenie błony śluzowej jelita

  15. Etiologia • Salmonella • Clostridium difficile • Escherichia coli • Campylobacter • Staphylococcus aureus • Yersinia • Shigella • Vibrio cholerae

  16. Salmonella salmonelozy odzwierzęce to choroby wywoływane przez różne typy pałeczek Salmonella z wyjątkiem Salmonella typhi oraz Salmonella paratyphi A, B, C

  17. Salmonella • pałeczki Gram-ujemne, tlenowe • wykazują zdolność ruchu • złożona struktura antygenowa (antygeny somatyczne, rzęskowe, powierzchniowe) • mało wrażliwe na czynniki zewnętrzne • intensywnie namnażają się w produktach spożywczych

  18. Salmonella rodzaj: Salmonella (S.) gatunek: S. bongori S. enterica: enterica, salamae, arizonae, diarizonae, houtenae, indica Salmonella enterica subsp. enterica ok. 2500 serotypów np. S.: Typhimurium, Enteritidis, Choleraesuis, Hadar, Infantis, Anatum, Agona, Virchow, Panama itp.

  19. Salmonellaserotypy najczęściej występujące w Polsce (%) • - S. Enteritidis 87,10 • S. Typhimurium 3,44 • S. Infantis 2,32 • S. Virchow 2,11 • S. Hadar 1,51 • S. Newport 0,59 • S. Thompson 0,29 • S. Agona 0,29

  20. Salmonella • rezerwuar – zwierzęta np. kury, kaczki, indyki • źródło zakażenia – produkty pochodzenia • zwierzęcego, chorzy, nosiciele • droga zakażenia – pokarmowa, owady np. muchy • okres wylęgania – od 12 do 36 godzin

  21. Salmonella • postać żołądkowo-jelitowa: • - biegunka • - bóle brzucha • - gorączka, dreszcze • - nudności, wymioty • - bóle głowy • - bóle stawowo-mięśniowe • - odwodnienie, wstrząs hypowolemiczny • - przednerkowa niewydolność nerek

  22. Salmonella • postać posocznicowa: • - ciężki stan ogólny chorego • - septyczny tor gorączkowy • - wstrząs hypowolemiczny • - zaburzenia świadomości • - niekiedy drgawki

  23. Salmonella • diagnostyka: • - wyizolowanie bakterii z kału, moczu, • żółci, krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego itp. • - badania wielokrotne kału • - specjalne podłoża np. Mc Conkey’a, SS

  24. Salmonella Nie ma obowiązku hospitalizacji! Obowiązek zgłaszania podejrzenia do stacji San.-Epid.! Obowiązek nadzoru nosicieli w warunkach ambulatoryjnych! Ust. z dn. 6 września 2001 o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384)

  25. Dur brzuszny /Typhusabdominalis/ • zakażenie pałeczką S. typhi • chorobotwórcza wyłącznie dla człowieka stanowiącego jej jedyny rezerwuar • droga zakażenia : fekalno-oralna, przez skażoną wodę, lub od bezobjawowych nosicieli (starsze kobiety z chorobami pęcherzyka żółciowego, kamicą żółciową) • okres inkubacji wynosi średnio 10 – 14 dni

  26. Obraz kliniczny • I tydzień choroby: bóle głowy dreszcze, powolne narastanie gorączki osłabienie, bezsenność suchy kaszel, bóle brzucha, zaparcia • II – III tydzień choroby: stała gorączka 39-40 st.C apatia, spowolnienie ruchowe (odurzenie) uporczywe bóle głowy, różyczka durowa, język suchy, pokryty brunatnym nalotem wzdęcie brzucha, zaparcia, czasem stolce grochowate • IV tydzień choroby: powolne opadanie gorączki, wilczy apetyt osłabienie, chwiejność układu autonomicznego wypadanie włosów, zaburzenia troficzne paznokci

  27. Rozpoznanie • typowa krzywa gorączki, • różyczka durowa • hepatosplenomegalia • względna bradykardia, dwubitne tętno • uporczywe bóle głowy • zaparcia, stolce grochówkowate • leukopenia ze względną limfocytozą, brak granulocytów kwasochłonnych • dodatnie posiewy krwi i od 3 tygodnia choroby kału • dodatnie odczyny serologiczne Widala i hemaglutynacji biernej

  28. Powikłania • perforacja jelita, zapalenie otrzewnej • zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych • odoskrzelowe zapalenie płuc, uszkodzenie m. sercowego • zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie dróg moczowych • zapalenie stawów, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych • Leczenie • FQ, Ceftriakson, Chloramfenikol, TMP/SMX, AMOX • Nosicielstwo po przechorowaniu wynosi ok.3%, częstsze u kobiet, u większości nosicieli bakterie bytują w pęcherzyku żółciowym

  29. Shigella czerwonka bakteryjna (dysenteria) – biegunka z domieszką krwi, śluzu i ropy, której towarzyszą kurczowe bóle brzucha i parcie na stolec

  30. Shigella • zachorowania na całym świecie • najwięcej zachorowań w sezonie letnim • najczęściej chorują dzieci od 6 m-cy do 10 rż • tendencja spadkowa zachorowań

  31. Shigella • pałeczki Gram-ujemne, tlenowe • nieruchome • wytwarzają endo- i egzotoksyny • zasiedlają komórki nabłonka jelit • rosną na podłożach z żółcią

  32. Shigella • ok. 40 serotypów Shigella (S.) podzielonych na 4 grupy: • S. dysenteriae – Shigae • S. flexneri • S. boydii • S. sonnei – w Polsce najczęściej

  33. Shigella • rezerwuar: człowiek • źródło zakażenia: chory człowiek lub nosiciel • droga zakażenia: pokarmowa, owady np. muchy • okres wylęgania: 1- 7 dni (najczęściej 2-3)

  34. Shigella - skąpe, papkowate stolce z domieszką krwi, śluzu, ropy - kurczowe bóle brzucha - bolesne parcie na stolec - gorączka - nudności, wymioty - odwodnienie

  35. Shigella • diagnostyka: • - charakterystyczny obraz rektoskopowy: • obrzęk i zaczerwienienie śluzówki, • przerost grudek chłonnych, owrzodzenia • - wyizolowanie bakterii z kału

  36. Clostridium difficile • czynnik etiologiczny rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego • laseczki Gram-dodatnie, beztlenowe • wytwarzają przetrwalniki • produkują toksyny A (enterotoksyna) i B (cytotoksyna)

  37. Clostridium difficile • choroba występuje u osób z dysbakteriozą • przewodu pokarmowego po antybiotykoterapii • (klindamycyna, linkomycyna, antybiotyki • b-laktamowe, cefalosporyny) • lub niedoborami immunologicznymi • przebieg kliniczny zależy od stopnia uszkodzenia • komórek nabłonkowych jelita grubego

  38. Clostridium difficile • postacie: • - ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy • - rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego • diagnostyka: • - wykrycie toksyny A lub B w kale • - charakterystyczny obraz rektoskopowy

  39. Campylobacter • 11 gatunków • Campylobacter: jejuni, coli, fetus, upsaliensis, lari – zachorowania u ludzi • bakterie Gram-ujemne, beztlenowe • komórki mają kształt litery S • mają zdolność ruchu • tworzą szare, płaskie kolonie • rosną w temp. 37- 45oC

  40. Campylobacter • źródło zakażenia – zwierzęta, żywność, woda, gleba • nosicielstwo wśród ptaków i ssaków • główne źródło zakażenia człowieka – mięso drobiowe • zakażenie drobiu – nawet do 68%

  41. Campylobacter adhezja kolonizacja Czynniki chorobotwórczości inwazja toksyny

  42. Campylobacter diagnostyka hodowla metody serologiczne PCR

  43. Campylobacter • bóle brzucha sugerujące cholecystitis lub appendicitis • wodniste stolce, często z domieszką krwi • gorączka • bóle mięśniowe, szczególnie pleców • powikłanie – zespół Guillain-Barrè

  44. Escherichia coli • pałeczka jelitowa, występująca w znacznych ilościach w jelicie grubym człowieka, jako składnik stałej flory • zjadliwe szczepy E.coli wywołują zakażenia żołądka i jelit, dróg moczowych oraz zapalenie opon mózgowo- -rdzeniowych u noworodków • droga zakażenia: fekalno-oralna, pokarmowa • objawy zakażenia przewodu pokarmowego: wodnista biegunka, kurczowe bóle brzucha,często przebieg bezgorączkowy • większość zakażeń E.coli u dorosłych ustępuje samoistnie

  45. Escherichia coli Za zakażenia przewodu pokarmowego odpowiedzialne są szczepy: 1. enteropatogenne (EPEC) - biegunki niemowlęce 2. enterotoksynogenne (ETEC) - biegunki podróżnych 3. enteroinwazyjne (EIEC) – zakażenia podobne do czerwonki bakteryjnej 4 enterokrwotoczne (EHEC) – w tym E.coli 0157:H7- zespół hemolityczno-mocznicowy, krwotoczne colitis

  46. Yersiniaenterocolitica • rezerwuarem są zwierzęta domowe i gryzonie • droga zakażenia: skażona żywność i woda, droga fekalno-oralna, często chorują dzieci • objawy zakażenia: ból brzucha, gorączka, obfite, bezwonne stolce w 25% z domieszką krwi; u dzieci objawy mogą sugerować appendicitis; u 30% chorych występuje rumień guzowaty, 10-30% zapalenie stawów • Rozpoznanie-hodowla z próbek kału • Leczenie - wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, - antybiotykoterapia: CIP, Doxy, TMP/SMX

  47. Biegunka podróżnych ( traveller’s diarrhea) • podróże do krajów tropikalnych i słabo rozwiniętych ze strefy klimatu umiarkowanego • Etiologia: - ostra: E. coli 60%, Shigella, Salmonella, Campylobacter, Entamoeba histolytica - przewlekła:Cyclospora, Cryptosporidia, Giardia, Isospora • objawy : 3-10 dzień pobytu- kurczowe bóle brzucha, wodnista biegunka, rzadko niewielka gorączka, nudności ustępują samoistnie po 2-5 dniach • Leczenie: CIP x3dni, płyny p.o.,Imodium, Enterol 250 (Saccharomyces boulardi) • Profilaktyka: nie zalecana rutynowo - FQ + Imodium po pierwszym luźnym stolcu

  48. Leczenie biegunek • objawowe - jednakowe we wszystkich przypadkach zakażeń przewodu pokarmowego - w większości przypadków wystarcza do wyleczenia chorego • przyczynowe - w zależności od czynnika etiologicznego

  49. Leczenie objawowe • dieta • uzupełnienie gospodarki wodno-elektrolitowej: - doustne (Gastrolit) - dożylne • leki zmniejszające motorykę jelit (Loperamid) • leki wiążące bakterie i toksyny w przewodzie pokarmowym (Smecta) • bioregulatory fizjologicznej flory jelitowej (Lakcid) • leki przeciwbólowe, przeciwwymiotne

  50. Zalecenia dotyczące diagnostyki i postępowania w zakażeniach jelitowych A. Biegunka pozaszpitalna lub biegunka podróżnych 1.badanie kału/posiew: -Salmonella, -Shigella, -Campylobacter, -E.coli 0157:H7, -Cl. difficile toksyny A i B- antybiotykoterapia

More Related