1 / 38

AMAÇ

TÜRKİYE’DE KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ: KADIN BAKIŞ AÇILI BİR DEĞERLENDİRME Prof. Dr. Yıldız ECEVİT Güneydoğu Avrupa Bölgesel Kadın Girişimciliği Konferansı 21-22 Eylül İSTANBUL . AMAÇ. Kadın Girişimciliği ile ilgili Paradigma/yaklaşım ve tartışmaların Politikaların, Uygulamaların,

wilmer
Download Presentation

AMAÇ

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. TÜRKİYE’DE KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ: KADIN BAKIŞ AÇILI BİR DEĞERLENDİRMEProf. Dr. Yıldız ECEVİTGüneydoğu Avrupa Bölgesel Kadın Girişimciliği Konferansı21-22 Eylül İSTANBUL

  2. AMAÇ Kadın Girişimciliği ile ilgili • Paradigma/yaklaşım ve tartışmaların • Politikaların, • Uygulamaların, • KADIN BAKIŞ AÇISIYLA VE TOPLUMSAL CİNSİYET DUYARLILIĞI İLE YAPILMASINA DUYULAN GEREĞİ VURGULAMAK. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  3. NEDEN KADIN BAKIŞ AÇILI BİR DEĞERLENDİRME? • Kadın bakış açılı bir değerlendirmenin özelliği, şu soruyu sormasıdır: • Kadın girişimciliğini desteklemenin, ekonomik kalkınma ve büyümeye, bankacılık sektörüne, verimlilik artışına, ekonomik krizlerden doğacak yeni durumlara ve yoksulluğa , etkileri ve olumlu katkıları dışında esas olarak KADINA FAYDASI, ETKİSİ , KATKISI NEDİR VE NE OLMALIDIR? Yıldız ECEVİT ODTÜ

  4. TEMEL SAV • Bu çalışmamda şu fikri savunuyorum: • Kadın girişimciliğini teşvik eden her politikanın, programın ve faaliyetin birinci amacı kadınların güçlenmesi ve TC eşitliğinin sağlanması olmalıdır. • Diğer amaçlar, sıralamada kadınların güçlenmesi amaç ve hedefinden sonra gelmelidir. • Bu çalışmada kadın girişimciliğini teşvik etmenin birinci amacının kadınların güçlenmesi oLmasın gerektiği, diğer amaçların bunu takip etmesi, sıralamada kadınların güçlenmesi amaç ve hedefinden sonra gelmesi gerektiği fikri savunulacak. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  5. KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ KİMLER TARAFINDAN DESTEKLENİYOR? • Hem Dünya’da hem Türkiye’de dört belli başlı destekleyici: 1. Devlet ve kamu kuruluşları 2. Özel sektör 3. Sivil toplum kuruluşları 4. Uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşları Yıldız ECEVİT ODTÜ

  6. YAKLAŞIM FARKLILIĞI • Bu grupların hepsi kadın girişimcilğini teşvik etmekle beraber, kadınların girişimci olmaları konusunda farklı bakış açılarına ve yaklaşımlara sahipler ve teşvik politikalarını belirlerken de farklı amaçlar güdüyorlar. • Bu yaklaşımlar sonuç olarak uygulamalarına ve teşvik için kullandıkları stratejilerine ve araçlarına da yansıyor. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  7. YAK. 1:EKONOMİK KALKINMA VE BÜYÜME • Kadınların küçük işletmeler kurmaları ekonomik kalkınma için önemlidir. Aynı zamanda bu işletmeler krizlerin atlatılmasında işlevseldir. • Ekonomik büyümede, krizlerden sonra ekonominin canlandırılmasında ve istihdam yaratılmasında kadınların kuracağı küçük işletmelerin hayati önemi vardır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  8. YAK. 2: İŞGÜCÜ PİYASASINA KATILIMLARININ ARTABİLMESİ, İŞSİZLİĞİN AZALTILABİLMESİ Kadınların girişimci olmaları demek işgücü piyasasına katılmaları demektir. Türkiye gibi kadınların işgücü piyasasına katılımlarının çok düşük olduğu ülkelerde onları girişimciliğe teşvik ederek piyasaya katılımları artırılmak istenmektedir. • Örneğin İŞKUR’un ‘ Aktif İşgücü Piyasası Yeni Fırsatlar Projesi bağlamında desteklediği projeler bu gruba sokulabilir. • Bu grup aynı zamanda kadınların girişimciliğe teşvikini yüksek işsizlikle ilişkilendirmekte ve kendi işini kuran kadınar sayesinde işsiz kadın sayısının azalacağını savunmaktadır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  9. YAK. 3 : AİLE REFAHININ ARTMASI- AİLELERİN YOKSULLUKLA BAŞ EDEBİLMELERİ • Kadınların maddi kazanç elde etmeleri , ailelerinin yoksulluktan korunabilmelerini sağlayacaktır. • Kadınların girişimciliği ailelerin refahının artması için önemlidir. • Örn. 1: Grameen Bank uygulaması yoksulluğu azaltmak amacı ile mikro kredi sağlanması . • Örn.2: Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Genel Müdürlüğü’nün Sosyal Riski Azaltma Projesi ( SRAP ) Yıldız ECEVİT ODTÜ

  10. YAK 3: AİLE REFAHININ ARTMASI- AİLELERİN YOKSULLUKLA BAŞ EDEBİLMELERİ- 2 • Mikro finansman” yaklaşımı yeni olmamakla birlikte, sözü edilen yeni yoksulluk ile mücadele sürecinde yoksul insanları emek piyasalarına dahil etmek ve üretken hale getirerek ekonomik ve sosyal statülerini geliştirmek ve yükseltmenin bir aracı olarak da düşünülmektedir. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  11. YAK. 4: KADINLARIN GÜÇLENMESİ ve TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASI • Kadınların girişimci olmaları herşeyden önce kendilerinin güçlenmesi ve ataerkil aile ve evlilik ilişkilerinde ezilmeye karşı durabilmeleri için önemlidir. Güçlenen kadın ailesinin ve çocuklarının refahını da artıracaktır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  12. YAK. 4: KADINLARIN GÜÇLENMESİ ve TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASI-2 • Kadınları girişimciliğe teşvik ederken ne dogrudan kadın istihdamını artırarak işgücü piyasasındaki dengesizliği ortadan kaldırmayı , ne işsizliği önlemeyi, ne yoksulluğu azaltmayı hedefleyen, bunların hepsinden önce bu teşviği kadınların güçlenmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için yapan kurumlar, esas olarak sivil toplum kurulşları, daha da somut olarak kadın örgütleridir. • KEDEV ( MAYA uygulaması) , KAMER ve KaGİDER’in kadın girişimciliğine yaklaşımları bu üçüncü yaklaşıma örnek gösterilebilir. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  13. KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ İLE İLGİLİ KURUMLAR VE ÇALIŞMALAR Yıldız ECEVİT ODTÜ

  14. I. DÖNEM : 1990 ÖNCESİ • Politika yok ! • KOSGEB: henüz kurulmamış • Halk Bankası Aile Kredisi, evde üretim yapmak için . • TESK : kadın girişimciliği ile özel olarak ilgilenmiyor. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  15. II. DÖNEM: 1990-2000 KURUMSALLAŞMA BAŞLIYOR • Plan ve programlarda kadın girişimciliğinin desteklenmesi politika olarak benimseniyor. • 1990 KSGM  Ulusal mekanizma • 1990 KOSGEBKadın girişimcilerin yatırımları için kredi: Halk Bankası işbirliği ile. • TESK: Kadın Girişimciliğini teşvik ( TESK Kadın Birimi Yıldız ECEVİT ODTÜ

  16. III. DÖNEM : 2000-2010 • Kurumsallaşma devam ediyor. • Kadın girişimciliği ile ilgilenen kurumların sayısı artıyor. • Bu alana aktarılan kaynaklar artıyor ( Örnek: İŞKUR ve SRAP ) • Özel sektör devreye giriyor. • Kadın örgütlerinin ilgisi artıyor ve projeler ile kadınları girişimciliğe teşvik ediyorlar. • Girişimciliğin teşvikinde alternatif modeller deneniyor Yıldız ECEVİT ODTÜ

  17. KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNİ DESTEKLEYEN KURUMLAR • Devlet Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü • Sanayi Bakanlığı: KOSGEB • Milli Eğitim Bakanlığı • Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü • Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi • İl özel idareleri • Bankalar Yıldız ECEVİT ODTÜ

  18. KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNİ DESTEKLEYEN KURUMLAR -2 SİVİL TOPLUM KURULUŞLARINDAN ÖRNEKLER : • TOBB • TESK • KEDEV • KAGİDER • KADAV • KAMER • TKV • GRAMEEN BANK Yıldız ECEVİT ODTÜ

  19. KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNİ DESTEKLEYEN KURUMLAR -3 ULUSLAR ARASI KURULUŞLAR • UNDP • ILO Yıldız ECEVİT ODTÜ

  20. NE TÜR DESTEKLER ? • Meslek ve beceri kazandırma için eğit.: Girisimciliğe teşvik için eğitim vermek ve beceri kazanmalarını sağlamak. • Kadının insan hakları ve özgüven eğitimi • Girişimcilik eğitimi ( işe başlama,finans,pazarlama,iletişim becerileri) KEDV, KOSGEB • Finansal destek: Micro kredi sağlamak. (KEDV, SRAP, GRAMEEN BANK, TKV) Yıldız ECEVİT ODTÜ

  21. NE TÜR DESTEKLER ? • Kurumsal destek: Başvurabilecekleri kurumlar oluşturmak: KOSGEB , ABİGEM’ler gibi, TESK’in açtığı girişimcilik merkezleri • İşletme sahiplerine destek, danışmanlık : KOSGEB İş geliştirme merkezleri/TOBB AB İşgeliştirme merkezleri • İşbirliği için ağlar: Kadın girişimciler arası sosyal ağları geliştirmek. KAGİDER: iletişim ağı Yıldız ECEVİT ODTÜ

  22. TÜRKİYE’NİN AVANTAJLARI • Türkiye’nin genc nüfus oranı çok yuksek ve buna paralel olarak çalışmak isteyengenç kadın potansiyeli de yüksek. • Kız ve erkek öğrenci oranları lise, lise dengi ve yüksek okullarda henüz dengelenmiş değil. Buna karşılık bu okullara devam edebilenler arasında kız öğrencilerin daha başarılı oldukları da araştırmalar tarafından saptanıyor. Yani eğitime erişen kızların girişimci olma yönünde motivasyonları yüksek . • Politika yapıcılar ve uygulayıcılar kadın nüfus içindeki atıl kadın oranının yüksekliğinin, tersine söylemek istersek, işgücüne katılımın düşüklüğünün önemli bir sorun olduğunun farkında. Hükümetlerin ve politikacıların agendasında Yıldız ECEVİT ODTÜ

  23. TÜRKİYE’NİN AVANTAJLARI • Toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bir çevre/iklim: Toplumsal cinsiyet eşitliğinin tartışıldığı , plan ve programlarda yer aldığı, kurumların toplumsal cinsiyeti ana akımlaştırma ( gender mainstreaming) fikrini benimsedikleri ve bunun için kendi bünyelerinde girişimlerde bulundukları bir ortam. Kadının insan hakları ile ilgili kurumsal gelişmeler: TBMM Kadın Erkek Eşitliği Konimsyonu gibi… • Küçümsenmeyecek ölçüde bir kurumsal destek ve potansiyel destek var: Kadınların girişimci olmasında onlara destek verebilecek kurum sayısı da az değil: KOSGEB,TESK, KSGM, GAP , BÖLGE KALKINMA AJANSLARI, ILO , SİVİL KADIN KURULUŞLARI Yıldız ECEVİT ODTÜ

  24. TÜRKİYE’NİN AVANTAJLARI • Son yirmi senede kadınları girişimciliğe teşvik etmek ve girişimciler arasında kadınların oranını artırmak için kamu kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşlarının ve uluslararası kuruluşların çabaları var ve önemli ölçüde bilgi ve deneyim birikti. • Kadın girişimciliğini destek için hazırlanan projeler için kaynakbulma olanakları çok arttı. Hem kadın örgütleri AB Projelerinden yararlandılar, hem de İŞ KUR gibi kuruluşların kadınları eğitmek ve yönlendirmek için hazırladıkları programlar artık daha rahat finanse edilebiliyor. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  25. SORUNLAR/MÜDAHALE ALANLARI • Hangi kadınlar için ne tür destekler? Yoksul? Orta sınıf? Halen bir iş sahibi? Yeni kuracak? Genç ve eğitimli? Orta yaşlı ve eğitimsiz? • Girişimciliğin türü ve ölçek?Küçük işletme? Orta boy işletme ? Evde üretim? Teknoloji yoğun ve yenilikçi sektörler? Geleneksel sektörler? Yıldız ECEVİT ODTÜ

  26. SORUNLAR/MÜDAHALE ALANLARI • Bütünselbir destek politikası yok. Bunun yerine oldukça dağınık ve birbiriyle ilişkisiz projeler ve birbirini tekrarlayan faaliyetler. • Yanıltıcı bir dinamizm görüntüsü. • Eşgüdümsüz pratiklerin egemen olduğu bir program/proje/uygulama alanı Yıldız ECEVİT ODTÜ

  27. İZLEME VE DEĞERLENDİRME EKSİKLİĞİ Kadın odaklı girişimcilik destek projelerinde izleme ve değerlendirme zayıftır. KİMİN İŞİNE YARADI? KİM KAZANIYOR? KADINLAR GÜÇLENDİ Mİ ? TOPLUMSAL CİNSİYET İLİŞKİLERİNE ETKİLERİ ? Zorluklar /darboğazlar neler? Bu model tekrarlanmalı mı ? Yıldız ECEVİT ODTÜ

  28. KADINLARIN GÜÇLENMESİ YAKLAŞIMI SINIRLI KULLANILIYOR GÜÇLENME: * EKONOMİK GÜÇLENME * KADINLARIN VE AİLELERİN ARTAN REFAHI * SOSYAL VE POLİTİK GÜÇLENME Yıldız ECEVİT ODTÜ

  29. GİRİŞİMCİLİK-GÜÇLENME İLİŞKİSİ • Kadınların kendi işlerini kurma yoluyla güçlenmesi, girişimciliği desteklemenin en önemli gerekçesi olmalıdır. • Çünkü kendi işini kurarak kazanç sağlayan kadın ekonomik olarak güçlenir. • Bu güçlenme ailede ve kamusal alanda da güçlenme demektir. • Kadınların politik güçlenmesi ekonomik güçlenmesi sayesinde olacaktır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  30. TOPLUMSAL CİNSİYET KÖRÜ • Her mikro kredi projesinin ve girişimcilikle ilgili diğer desteklerin, doğrudan kadın girişimcilerin başarılı olmalarını sağladığı düşünülemez; • En yüksek bütçeli çalışmalar dahi TOPLUMSAL CİNSİYET KÖRÜ ise kadınların durumunda bir iyileşme yaratmaz. • Hatta böyle uygulamalar kadınları güçsüzleştirebilir ve eşitsizliği artırabilir Yıldız ECEVİT ODTÜ

  31. TEHLİKE ! • Mikro finans konusunda uzmanlaşmış Linda Mayoux’a göre: • Mikro krediler , finansal olarak sürdürülebilir olsalar bile toplumsal cinsiyet körü iseler kadınları güçsüzleştirebilir ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini de artırabilirler. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  32. Genel Çerçeve: Kadınlara Yönelik İstihdam Politikası • Bu güne kadar Türkiye’de ne kadınlara yönelik bütünsel bir yaklaşımın ne de kadınların ekonomik etkinliklerin analiz edilebileceği genel bir çerçevenin varlığından söz etmek mümkündür. • Kadınların girişimciliklerinin desteklenmesi daha genel bir çerçevenin bir parçasıdır. Bu genel çerçeve ise ülkede kadınlara yönelik istihdam politikasıdır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  33. ARAÇSALLAŞTIRMA TEHLİKESİ • Yoksa: Genel bir kadın istihdam politikası, • Yoksa: Önce kadınların güclenmesini amaçlayan bir yaklaşım, • Kadın girişimciliği bunlardan yalıtılmış olarak ele alınıyorsa girişimci olmaya özendirilen kadınlar araçsallaştırılacaktır. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  34. MARJİNALLEŞTİRİLME TEHLİKESİ Kadın girişimciliği finansal sürdürülebilirlik ve yosulluğu azaltma amaçlarının gölgesinde kalmamalı, marjinallestirilmemelidir. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  35. NE YAPMALI ? • Toplumsal cinsiyet , projelerin tasarlanmaya başlamasından itibaren dikkate alınmalıdır. • Kadınlarla ilgili her düzenlemenin, desteğin toplumsal cinsiyet eşitsizliğini dikkate alması ve bunun eşitliğe dönüşmesi için çaba sarfetmesi. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  36. NEYAPMALI ? • Kadıngirişimciliği konusunda genel BİR KAMU POLİTİKASI • Bu politikaların çizdiği cerceve icinde kamu kuruluşlarının, özel sektörün ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyet göstermesine elverişli bir siyasal ve kurumsal ortam. • KOORDİNASYON: Kadın girişimciliğine yönelik her türlü faaliyeti koordine edebilecek bir düzenleme. Yıldız ECEVİT ODTÜ

  37. TEŞEKKÜRLER ecevity@metu.edu.tr Yıldız ECEVİT ODTÜ

  38. Yıldız ECEVİT ODTÜ

More Related