1 / 100

Dane INFORMACYJNE

Dane INFORMACYJNE. Nazwa szkoły: Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Franciszka Ratajczaka w Kościanie ID grupy: 97/45_MF_G1 Opiekun: Anna Berlińska Kompetencja: Matematyczno - fizyczna Temat projektowy: Gdy płynie prąd Semestr/rok szkolny:

Download Presentation

Dane INFORMACYJNE

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


  1. Dane INFORMACYJNE • Nazwa szkoły: • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Franciszka Ratajczaka w Kościanie • ID grupy: 97/45_MF_G1 • Opiekun: Anna Berlińska • Kompetencja: Matematyczno - fizyczna • Temat projektowy: Gdy płynie prąd • Semestr/rok szkolny: • Semestr drugi / rok szkolny 2010/2011

  2. wstęp • W drugim semestrze zajęć projektu „AS KOMPETENCJI” jako temat naszej pracy w wybraliśmy „Gdy płynie prąd”. • Zainteresowaliśmy się przepływem prądu między innymi dlatego, że realizowany przez naszą szkołę program nauczania zagadnienia związane w prądem omawia w klasie drugiej, do której obecnie uczęszczamy. Dzięki temu tematowi mogliśmy się bardziej zagłębić w istotę prądu oraz poznać bliżej zjawiska związane z jego przepływem. • Celem naszego przedsięwzięcia było poznanie praw fizycznych związanych z przepływem prądu, udowodnienie tych praw, poznanie skutków przepływu prądu przez różne materiały oraz obserwacja skutków przepływu prądu.

  3. wstęp • Dzięki dostarczonemu do szkoły sprzętowi doświadczalnemu byliśmy w stanie przeprowadzić szereg doświadczeń, które pomogły nam zrozumieć zachodzące zjawiska związane z przepływem prądu. • Prace prowadziliśmy w grupach – każdy miał swoje wyznaczone zadania i staraliśmy się je w pełni realizować. • Podzieleni byliśmy na dwie główne grupy : jedna zajmowała się przygotowaniem i przeprowadzaniem doświadczeń, druga opracowaniem wyników pomiarów i ich interpretacją. Prezentację opracowywaliśmy wspólnie w zależności od wcześniejszych zadań.

  4. wstęp • Prezentacja ta obejmuje zagadnienia związane z przepływem prądu stałego. • Omawiamy w niej pojęcia takie jak natężenie prądu, napięcie, opór właściwy, przewodnik, półprzewodnik, izolator, praca i moc prądu elektrycznego. • Jednym z elementów tej prezentacji jest także opis związanego z przepływem prądu pola magnetycznego. • Staraliśmy się, aby ta praca odzwierciedlała nasze działania podejmowane przy tym projekcie. Mamy nadzieję że nam się udało. • Zapraszamy na prezentację.

  5. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Prąd elektryczny jest to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych. Ładunki poruszają się pod wpływem siły elektrycznej. • Szybkość takiego przepływu ładunków opisuje nam wielkość nazywana natężeniem prądu: • Powyższy wzór służy do wyprowadzenia jednostki natężenia prądu jaką jest amper:

  6. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Dokładna definicja natężenia prądu brzmi następująco: • Natężenie prądu jest to stosunek ładunku przepływającego przez przekrój poprzeczny przewodnika do czasu jego przepływu. • W metalach prąd tworzy ruch elektronów, w cieczach z kolei ruch jonów, zaś gazach ruch zarówno jonów jak i swobodnych elektronów. • Jako kierunek rozchodzenia prądu elektrycznego umownie przyjmuje się kierunek poruszania się ładunków dodatnich. W zamkniętym obwodzie elektrycznym, jest to kierunek od plusa do minusa.

  7. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Kolejną wielkością opisującą przepływ prądu jest napięcie prądu. • Jest to różnica potencjałów pomiędzy dwoma punktami, która określa przepływ prądu elektrycznego w obwodzie, im większe napięcie tym większy będzie przepływ prądu elektrycznego. Napięcie elektryczne oznaczamy jako U i mierzymy je w woltach[V]. • Jednostkę definiujemy : • Co wynika ze wzoru:

  8. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Każdy ośrodek cechuje się oporem. Opór elektryczny jest to wielkość charakteryzująca przeciwdziałanie przepływowi prądu elektrycznego ze strony elementu przewodzącego prąd. Zależy on od tzw. oporu właściwego substancji a jego wartość jest różna dla różnych materiałów. • Zależność oporu od oporu właściwego wyraża się wzorem: • R –opór ρ-opór właściwy S – pole przekroju poprzecznego elementu, l – długość elementu.

  9. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Opory możemy ze sobą łączyć szeregowo: • Wówczas opór zastępy całego układu wynosi:

  10. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Opory możemy też łączyć równolegle – wtedy to opór układy maleje: • I wyznaczamy go następująco:

  11. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Ze względu na opór właściwy ciała dzieli się na następujące grupy: • -Metale będące bardzo dobrymi przewodnikami (opór właściwy rzędu 10−8 Ω·m), • -półprzewodniki (opór właściwy rzędu 10−6 Ω·m), • - izolatory (opór właściwy rzędu 1010 - 1016 Ω·m). • Granice te są umowne, w różnych dziedzinach techniki i fizyki używa się różnych.

  12. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Podział ten można także opisać następująco: • -przewodniki – ciała, w których ładunki elektryczne mogą łatwo przenosić się z miejsca na miejsce • -dielektryki (izolatory)- ciała, w których nie występują elektrony swobodne, ani jony dodatnie czy ujemne, które  mogłyby się swobodnie poruszać w ich wnętrzu, • - półprzewodniki- substancje zachowujące się w pewnych warunkach jak dielektryk, a w innych jak przewodnik.

  13. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W wyniku przepływu prądu przewodnik nagrzewa się - bierze się to stąd, że prąd który przepływa przez przewodnik wykonuje pewną pracę. Zmienia się wówczas energia wewnętrzna przewodnika i jednocześnie jego temperatura wzrasta. Efekt ten wykorzystywany jest w takich urządzeniach jak czajniki, żelazka oraz grzejniki elektrycznych. Wraz ze wzrostem temperatury wzrasta opór przewodnika : • RT = RO(1 + αΔT) • RT - rezystancja w temperaturze T [Ω], R0 - rezystancja w temperaturze odniesienia T0 [Ω], α - temperaturowy współczynnik rezystancji [K-1], ΔT - zmiana temperatury równa T-T0 [K],

  14. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W półprzewodnikach wraz ze wzrostem temperatury opór maleje. Im wyższa temperatura tym lepiej będą przewodzić prąd. • W niektórych materiałach w pewnej temperaturze, zwanej temperaturą przejścia, opór właściwy spada gwałtownie do zera, przechodzą one w stan nadprzewodnictwa. • Zależność taka jest typowa dla bardzo wielu metali i stopów. Temperatura ta zależy od rodzaju (składu chemicznego i struktury) materiału, a także od czynników zewnętrznych – ciśnienia i pola magnetycznego.

  15. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Skupimy się głównie na przepływie prądu w ciałach stałych, choć najbardziej widowiskowy jest przepływ prądu w gazach. Możemy go zaobserwować podczas burzy , gdyż pioruny to nic innego jak prąd elektryczny. Piorun sam w sobie jest przepływem energii elektrycznej. Pioruny w przyrodzie powstają przez gromadzenie się ładunków elektrycznych w chmurach.

  16. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W pierwszej fazie powstawania piorunu następuje gromadzenie się ładunków w dolnej części chmury na skutek zderzeń kryształków lodu znajdujących się wewnątrz chmury. Napięcie zapłonu jest rzędu 1000000V.Taki potencjał chmura wytwarza w ciągu pół godziny dzięki silnym, wstępującym i zstępującym prądom powietrza.

  17. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W chmurze burzowej występują duże krople deszczu, bryłki gradu i lodu. Wędrują one, zderzają się, a rozpadając się na mniejsze wytwarzają ładunki elektryczne. Cząstki spadające zyskują ładunek ujemny, zaś unoszące się - ładunek dodatni.

  18. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny W związku z tym, ładunki ujemne gromadzą się w dolnej części chmury, z kolei dodatnie w górnej. Zgodnie z regułami fizyki, w polu elektrycznym ujemne elektrony przesuwają się w kierunku źródła ładunków dodatnich, zaś dodatnio naładowane jądra wolą np. elektrodę, ziemię lub część chmury naładowaną ujemnie.

  19. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Jeżeli ładunki natrafią na przeszkodę gromadzą się aż powstała różnica potencjałów pozwoli uzyskać na tyle dużą energię by przebić się przez przeszkodę.

  20. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Może to być wyładowanie pomiędzy różnymi chmurami, między różnymi obszarami jednej chmury, ziemią lub wodą. Elektrony zaczynają poruszać się w kierunku ziemi tworząc tzw. wyładowanie pilotujące (to wyładowanie porusza się małymi odcinkami rzędu 30 metrów). Jeżeli jest wystarczająco duże natężenie pola elektrycznego to nastąpi rozwój wyładowania głównego.

  21. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Po przebyciu kilkudziesięciu metrów wyładowanie zatrzymuje się na mikrosekundy, pokonuje kolejne kilkadziesiąt metrów, zatrzymuje się itd. Strumień ten jonizuje powietrze przed sobą, by zmniejszyć elektryczny opór powietrza.

  22. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Początek 'pilota' porusza się z prędkością 10-100 tys. km/s i nie dosięga zwykle ziemi. Następnie po tym samym kanale, co wyładowanie pilotujące, od chmury wybiega wyładowanie określane jako wstępne. Porusza się ono też przerywanym ruchem, ale z prędkością ok. 10 000 km/s.

  23. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Świecenie kanału jest teraz intensywne. To wyjątkowo jasne wyładowanie zaczyna biec kanałem w górę i przenosi do chmury prądy dodatnie zwane powrotnymi. Następują kolejne wyładowania wstępne oraz powrotne. Cykl powtarzany jest kilkakrotnie w ciągu ułamka sekundy, dopóki ładunki w chmurze nie zostaną zobojętnione.

  24. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Po połączeniu następuje przepływ prądu elektrycznego w kanale wyładowania głównego od ziemi do chmury. Powietrze rozdziera błysk pioruna przelatującego z prędkością 100 000 km/h. Natężenie płynącego prądu może sięgać dziesiątek tysięcy amperów i stanowi śmiertelne zagrożenie. Przy pomocy satelity badawczego BS6651 zbadano średnie natężenie prądu płynącego przez błyskawicę:- 1% uderzenia ponad 200kA- 10% uderzenia ponad 80kA- 50% uderzenia ponad 28kA- 90% uderzenia ponad 8kA- 99% uderzenia ponad 3kA

  25. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Jak już wcześniej wspomnieliśmy – przepływ prądu w postaci błyskawic jest bardzo widowiskowy - podobnie jak przepływ prądu w kuli plazmowej… • Po krótkim opisie wielkości opisujących prąd oraz po charakterystyce ośrodków ze względu na ich właściwości przejdźmy do praw fizycznych rządzących przepływem prądu.

  26. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Z zasady zachowania ładunku wynika, że nie może on „zniknąć”. • Ma to swoje odzwierciedlenie w pierwszym prawie Kirchhoffa, które mówi nam , że: • Suma natężeń prądów wpływających do rozgałęzienia, równa jest sumie natężeń prądów wypływających z tego rozgałęzienia. • Czyli: I1+I2=I3+I4+I5

  27. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W przypadku, gdy opór przewodnika nie zależy od napięcia ani od natężenia prądu wówczas spełnione jest Prawo Ohma:Stosunek natężenia prądu płynącego przez przewodnik do napięcia pomiędzy jego końcami jest wielkością stałą, niezależną od napięcia i natężenia prądu. • U - napięcie między końcami przewodnika [V],I - natężenie prądu [A], R- opór przewodu [Ω]

  28. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Wcześniejszy wzór jest słuszny dla pewnego odcinka przewodu. Inaczej sytuacja ma się dla zamkniętego obwodu. Pojawia się wówczas źródło napięcia posiadające własny opór wewnętrzny i siłę elektromotoryczną. Natężenie prądu w obwodzie zależeć musi zatem od obu tych wielkości. • I-natężenie prądu R- opór obwodu r- opór wewnętrzny źródła ε- siła elektromotoryczna źródła

  29. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • II prawo Kirchhoffa • Drugie prawo Kirchhoffa jest uzupełnieniem pierwszego prawa Kirchhoffa - odnosi się do spadków napięć na elementach obwodu. Wynika ono ze zrozumienia faktu, że napięcia w obwodzie nie biorą się znikąd. Jeżeli gdzieś na oporniku jest jakieś napięcie, to znaczy, że musi też gdzieś istnieć źródło które wywołało prąd przepływający przez opornik. I wszystkie napięcia pochodzące od źródeł muszą sumować się z napięciami odkładającymi się na opornikach. • W obwodzie zamkniętym suma spadków napięć na wszystkich odbiornikach prądu musi być równa sumie napięć na źródłach napięcia.

  30. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • W oczku prąd suma spadków napięć na wszystkich odbiornikach prądu musi być równa zeru.  • Σ Ui = 0 • Dla pierwszego małego (górnego) oczka: E1 – I1 ∙ r1 + I2 ∙ R2 – E2 + I2 ∙ r2 = 0 • Dla drugiego małego (dolnego) oczka: E2 – I2 ∙ r2 – I2 ∙ R2 –  I3 ∙ R1 = 0 • Dla dużego oczka: E1 – I1 ∙ r1 –  I3 ∙ R1 = 0

  31. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Prąd elektryczny płynie w obwodzie zamkniętym po przyłożeniu napięcia elektrycznego U. Pod wpływem tego napięcia w obwodzie płynie prąd o natężeniu I. Prąd wywołuje różne skutki energetyczne czyli wykonuje pracę. Dla napięcia stałego wywołującego prąd o stałym natężeniu pracę prądu elektrycznego można obliczyć z prostej zależności

  32. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Wzór na pracę możemy wyprowadzić następująco: • Z powyższych przekształceń mamy jasny obraz tego skąd „ się bierze” wzór na pracę prądu stałego – z pracy w polu elektrycznym.

  33. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Moc definiowana jest jako stosunek wykonanej pracy do czasu w jakim została ona wykonana: • Moc dowolnego odbiornika w układzie prądu stałego jest obliczana jako: • gdzie: • P – moc, U – stałe napięcie elektryczne, I – stały prąd elektryczny.

  34. Podstawy teoretyczne – prąd elektryczny • Z powyższego równania wynika zatem, że tę samą moc (a więc i energię) można przesłać przy różnych wartościach napięcia i prądu. • Przepływający prąd stały powoduje powstawanie strat cieplnych w przewodniku, których wartość jest wprost proporcjonalna do kwadratu wartości natężenia prądu. Dlatego też przy układach o wyższej mocy dąży się do zasilania jak najwyższym napięciem, co prowadzi do obniżenia wartości natężenia prądu (dla tej samej wymaganej mocy).

  35. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Pole magnetyczne jest wytwarzane przez magnesy: • Stałe pole magnetyczne jest wywoływane także przez ładunki elektryczne znajdujące się w ruchu jednostajnym. Dlatego też, przepływ prądu (który też jest ruchem ładunków elektrycznych) wytwarza pole magnetyczne.

  36. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Pole magnetyczne jeżeli rozchodzi się w próżni lub powietrzu opisywane jest wektorem natężenia pola magnetycznego H. W każdym innym ośrodku za pomocą wektora indukcji magnetycznej B. • Indukcja magnetyczna B i natężenie pola magnetycznego H są związane zależnością : • B = 0r H • 0 – przenikalność magnetyczna bezwzględna • r – przenikalność magnetyczna względna, zależy od ośrodka • Jednostką H jest [A/m]. • Jednostką B jest Tesla [T]= [N/(Am)]

  37. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Jako najprostszy przypadek przedstawimy pole magnetyczne wytworzone przez nieskończenie długi prostoliniowy przewodnik, przez który płynie prąd elektryczny o natężeniu I . • Przewodnik taki wytwarza wirowe pole magnetyczne, którego linie sił pola są okręgami o wspólnym środku.

  38. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Kierunek pola magnetycznego z kierunkiem prądu kojarzy reguła prawoskrętnej śruby : Jeżeli wyprostowany kciuk prawej dłoni wskazuje kierunek prądu w przewodniku, to zgięte palce prawej dłoni wskazują zwrot linii sił pola wokół przewodnika prostoliniowego.

  39. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Drugim podstawowym przypadkiem jest pole magnetyczne przewodnika kołowego. • Jak widać, pole magnetyczne wytworzone przez przewodnik kołowy ma konfigurację podobną do pola magnetycznego magnesu sztabkowego, dlatego też przewodnik kołowy z prądem traktujemy jako dipol magnetyczny.

  40. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Pojedynczy przewodnik kołowy wytwarza stosunkowo słabe pole magnetyczne. Efekt ten można powiększyć, stosując układ przewodników kołowych połączonych w szereg. Uzyskujemy w ten sposób zwojnicę (solenoid) .

  41. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • SIŁA LORENTZA • Siłę działającą na ładunek poruszający się w polu magnetycznym nazywamy siłą Lorentza . • Rozpatrzmy dodatni ładunek q przepływający w elemencie przewodnika o długości l, który umieszczono w polu magnetycznym o indukcji B , prostopadle do tego pola.

  42. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Widzimy, że siła działająca na ładunek poruszający się w polu magnetycznym jest zawsze prostopadła zarówno do kierunku wektora jego prędkości, jak i do kierunku wektora indukcji magnetycznej. Zwrot tej siły zależny jest od znaku poruszającego się ładunku.  • Wartość siły Lorentza zależy zgodnie z własnością iloczynu wektorowego od kąta między wektorem prędkości ładunku i wektorem indukcji magnetycznej: • F = q · v · B · sinα • Jeżeli cząstka wpada w pole magnetyczne prostopadle do niego to mamy α=90° czyli sinα=1.

  43. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Siła elektrodynamiczna jest to siła oddziaływania pola magnetycznego na przewodnik z prądem. Siła elektrodynamiczna jest prostopadła do wektora indukcji pola magnetycznego oraz jest prostopadła do przewodnika z prądem.

  44. Podstawy teoretyczne – Pole magnetyczne prądu • Jej wartość wyznaczamy ze wzoru: • F = I · l · B · sinα • Kierunek wyznaczamy zgodnie z regułą lewej dłoni: Jeżeli lewą dłoń ustawi się tak, aby linie pola magnetycznego zwrócone były prostopadle ku wewnętrznej powierzchni dłoni, a wszystkie palce - z wyjątkiem kciuka - wskazywały kierunek płynącego prądu, to odchylony kciuk wskaże kierunek i zwrot siły elektrodynamicznej działającej na dodatni ładunek elektryczny umieszczony w tym polu.

  45. Gdy płynie prąd • Przejdźmy teraz do opisu wykonywanych przez nas doświadczeń oraz analizy uzyskanych wyników obserwacji i pomiarów. • Wykonaliśmy następujące doświadczenia i obserwacje: • -Obserwacje linii pola magnetycznego wokół przewodnika prostoliniowego, kołowego i zwojnicy. • -Badanie I prawa Kirchhoffa – łączenie szeregowe i równoległe oporników • -Badanie prawa Ohma dla przewodnika i dla diody • -Badanie zależność oporu od temperatury.

  46. Gdy płynie prąd - 0bserwacja linii pola magnetycznego • Przygotowanie. • Do doświadczenia , użyliśmy zasilacza prądu stałego, baterii, przewodów, zwojnicy, cienkiego miedzianego drucika oraz magnesu i opiłków żelaza. • Drucik odpowiednio uformowaliśmy aby uzyskać przewód prostoliniowy, kołowy i zwojnicę. • Odpowiedni przewodnik „przebiliśmy” przez kartkę papieru, na którą posypaliśmy, po podłączeniu przewodnika do prądu, opiłkami metalu. • Za pomocą magnesu staraliśmy się określić kierunek linii pola magnetycznego.

  47. Gdy płynie prąd - 0bserwacja linii pola magnetycznego • 1) Przewodnik prostoliniowy. • Zdjęcie przedstawia ułożenie opiłków • metalu wokół przewodnika, przez • który płynie prąd stały. • Opiłki ustawiają koliście wokół • przewodnika.

  48. Gdy płynie prąd - 0bserwacja linii pola magnetycznego • Na kolejnym zdjęciu • nanieśliśmy kierunek • przepływu prądu oraz • kierunek linii pola • magnetycznego.

  49. Gdy płynie prąd - 0bserwacja linii pola magnetycznego 2) Przewodnik kołowy Zdjęcie przedstawia w jaki sposób linie opiłki żelaza układają się gdy przewodnik jest w kształcie koła. Opiłki ustawiają się koliście wokół obu końców przewodu przechodzących przez kartkę.

More Related