1 / 35

KUDUZ KORUNMA VE KONTROL Y NERGESI T.C SAGLIK BAKANLIGI Temel Saglik Hizmetleri Genel M d rl g -2005

Insanlarda Kuduz-1. Kuduz hastaligi, et yiyen hayvanlarin ogunlukla tkrk bezlerinde bulunan ve salyadan yaraya bulasan kuduz virsnn meydana getirdigi viral bir ensefalittirHastaligin rezervuari pek ok vahsi ve evcil hayvan zellikle gelismekte olan lkelerde kuduzun bulasmasindaki en ne

floyd
Download Presentation

KUDUZ KORUNMA VE KONTROL Y NERGESI T.C SAGLIK BAKANLIGI Temel Saglik Hizmetleri Genel M d rl g -2005

An Image/Link below is provided (as is) to download presentation Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author. Content is provided to you AS IS for your information and personal use only. Download presentation by click this link. While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server. During download, if you can't get a presentation, the file might be deleted by the publisher.

E N D

Presentation Transcript


    1. KUDUZ KORUNMA VE KONTROL YÖNERGESI T.C SAGLIK BAKANLIGI Temel Saglik Hizmetleri Genel Müdürlügü-2005 Kars Il Saglik Müdürlügü Bulasici Hastaliklar Subesi

    2. Insanlarda Kuduz-1 Kuduz hastaligi, et yiyen hayvanlarin çogunlukla tükürük bezlerinde bulunan ve salyadan yaraya bulasan kuduz virüsünün meydana getirdigi viral bir ensefalittir Hastaligin rezervuari pek çok vahsi ve evcil hayvan Özellikle gelismekte olan ülkelerde kuduzun bulasmasindaki en önemli aracilar köpeklerdir

    3. Insanlarda Kuduz-2 Kuluçka süresi; Virüs miktarina Etkenin virülansina Yaranin merkezi sinir sistemine yakinligina Bölgedeki sinir dokusunun sikligina Yaranin büyüklügüne Isirilan yerdeki koruyucu materyal veya elbise bulunmasina göre degismektedir Kuluçka süresi genellikle 3 – 8 hafta En kisa 4 gün, en uzun 19 yil olarak bildirilen vakalar vardir

    4. Insanlarda Kuduz-3 Köpek ve kedilerin kuduz hastaligini bulastirmasi; Hayvanlarda hastalik belirtileri olusmadan 3-7 gün önce baslar Hastalik belirtilerinin bulundugu sürece devam eder Klinik; Halsizlik Ates Bas agrisi Istahsizlik Bulanti Bogaz agrisi Asiri halsizlik gibi özgün olmayan prodromal semptomlarla, diger ensefalitler gibi baslayabilir

    5. Insanlarda Kuduz-4 Hastanin ilk sikayetleri isirilma bölgesinde ve o bölgenin iletimini saglayan periferal sinir trasesinde gelisen hiperestezi, parestezi veya anestezi olabilir Enfeksiyonun ilerlemesi ile birlikte; Sinirlilik Asiri hassasiyet Ates Delirium Istemsiz kasilmalar Generalize konvülziyonlar Letarjinin takip ettigi manik periodlar Kuduzun karakteristik bulgusu olan sudan çekinme (hidrofobi-yutma ve hatta suyu görmeyle gelisen agiz, yutak ve farinks kaslarinin istemsiz kasilmasi nedeniyle gelisir) Hastaligin bütün seyri genellikle 5-6 gün sürer ve ölümle sonuçlanir

    6. Insanlarda Kuduz-5 Kuduzun bu klinik tablosu 5 evrede degerlendirilebilir; 1. Inkübasyon dönemi 2. Prodromal semptomlarin ortaya çikisi 3. Akut faz 4. Koma 5. Ölüm

    7. Hayvanlarda Kuduz-1 Ülkemizde hastaliga yakalanabilen hayvanlar; Vahsi hayvanlar: Kurt Tilki Çakal Yaban Kedisi Kokarca Gelincik Evcil hayvanlar: Köpek Kedi Sigir Koyun Keçi At

    8. Hayvanlarda Kuduz-2 Prodromal dönem: Klinik semptomlarin baslamasindan önce karakter veya yapi degisikligi Atak (saldirgan) dönem: Durup bitmek bilmeyen bir hareketlilik Sinirli ve saldirgan hareketler Insanlara karsi olan korkusunu yitirme Dikkatini çeken her seye karsi isirma refleksi Yutak felci -yutkunma refleksi kaybi sonucu salivasyon artisi Isik ve sese karsi abartili reaksiyonlar Paralitik (aptal) dönem: Ensefalit tablosunun ilerlemesi sonucu gelisen paralizi ile karakterize bir dönemdir Terminal dönem: konvulzif nöbetler koma hali solunumun durmasi Hayvan çogunlukla klinik belirtilerin baslamasini izleyen 2-7 gün içinde ölür

    9. KUDUZUN LABORATUVAR TESHISI-1 Kuduz hastaligi bulgulari birçok olguda çok karakteristiktir. Bu nedenle teshis, klinik bulgular yardimiyla yapilabilir Klinik teshisin tam olarak yapilamadigi, durumlarda hastaligin teshisi sadece laboratuvar muayeneleriyle olmaktadir

    10. KUDUZUN LABORATUVAR TESHISI-2 Kuduz hastaliginin laboratuar teshisinde ülkemizde genellikle Dünya Saglik Örgütünün de kabul ettigi 3 metottan yararlanilmaktadir: 1-Histopatalojik Muayene Metodu 2-Floresan Antikor Teknigi (FAT) 3-Deneme Hayvani Inokulasyonu

    11. KUDUZDA NUMUNE ALMA VE GÖNDERME USULLERI Büyük hayvanlarin (at, sigir, merkep, deve, büyük vahsi hayvanlar, koyun, keçi, v.b) yalniz kafalari Küçük hayvanlar (kedi, köpek, kuzu, oglak, kokarca, v.b.) bir bütün halinde laboratuvara gönderilir Ulasim kolayligi bakimindan küçük hayvanlarin da yalniz kafalari gerekli tedbirler alinarak gönderilebilir Tarim ve Köyisleri Bakanligi tasra teskilatlarindan temin edilecek numune gönderme kaplari içine konularak gönderilmelidir

    12. KUDUZ PROFILAKSISI Kuduz hastaligi mutlak öldürücü oldugundan, korunma ve hastalik etkeni ile karsilasmayi takiben enfeksiyonun durdurulmasi büyük önem tasimaktadir Kuduz yönünden sürekli risk olusturan islerde çalisan kisilerde temas öncesi profilaksi Kuduz süpheli temas durumlarinda ise temas sonrasi profilaksi

    13. TEMAS ÖNCESI PROFILAKSI Kimlere uygulanmalidir? Kuduz açisindan yüksek riskli olan kisilere; Veteriner hekimler Hayvan bakicilari Kuduz laboratuari çalisanlari Kuduz ihtimali olan hayvanlarla sik temas eden kisilere Köpek kuduzunun yüksek oldugu, buna karsin uygun tibbi yaklasimin verilemeyecegi bölgelere seyahat edenlere

    14. TEMAS ÖNCESI PROFILAKSI ASI UYGULAMA SEKLI VE TAKVIMI Kas içi veya intradermal uygulama: Deltoid bölgeye 0. 7. ve 21.(ya da 28.) günlerde toplam üç doz Rapel doz: Kuduz virüs veya asi üretiminde çalisanlar gibi yüksek risk grubunda olanlarda her alti ayda bir Diger risk gruplarinda iki yilda bir kuduz antikorlari ölçülür Eger Rapid Fuorescent Focus Inhibition Test (RFFIT) ile tam nötralizasyon 1/5 serum dilüsyon altinda ise, bir doz rapel önerilir Risk grubunda 2-3 yilda bir rapel yapilabilir Ancak bagisikligi baskilananlarda antikor ölçümü gereklidir

    15. TEMAS SONRASI PROFILAKSI Kuduz süpheli bir temas olup olmadigi Temasin niteligi degerlendirilmelidir

    16. TEMAS SONRASI PROFILAKSI GEREKTIRMEYEN DURUMLAR Insan isiriklarinda kuduz olmadigi sürece Hayvan sagligi ile ilgili kurumlar özel bir veri bildirmedikçe fare, siçan, sincap, hamster, kobay, gerbil, tavsan, yabani tavsan isiriklarinda Kuduz bir hayvani, Beslemek Kan, idrar ve feçesle temas Pismis et ve sütünü yemek Kuduz hastasina rutin bakim yapan saglik personeline müköz membran veya bütünlügü bozulmus deriye infeksiyöz materyal temasi olmadikça Rutin asilanan kedi, köpek gibi hayvan isiriklarinda, hayvanin gözlenmesi sarti ile

    17. RISKLI TEMAS Tüm vahsi ve evcil etobur hayvan isirmalari, yeri ne olursa olsun kuduz için risk olusturur Isirik disi yaralar: Açik yara Kesi Müköz membranlarin tükrük, salya ve diger nöral doku gibi potansiyel enfekte olabilecek materyalle temasi ve tirmalamalar da riskli olarak kabul edilir Temas sonrasi profilaksi Yara bakimi Kuduz immünglobülini uygulamasi Asi yapilmasi basamaklarini kapsar.

    18. TEMAS SONRASI PROFILAKSI 1. YARA BAKIMI: Tüm isirik ve tirmik yaralari; Bol akarsu ve sabunla hemen yikanmali Arkasindan iyot, povidone-iodine gibi virusidal ajanlar uygulanmalidir Tüm hastalar tetanoz proflaksisi yönünden degerlendirilmelidir Derin ve genis yaralanmalarda; Kozmetik faktörlerle enfeksiyon riski degerlendirilmelidir Kuduz profilaksisi gerekiyorsa, yara çevresine kuduz immünglobulini yapildiktan sonra dikis atilabilir.

    19. TEMAS SONRASI PROFILAKSI 2. KUDUZ IMMÜNGLOBÜLINI UYGULAMASI Tek dozda ve bir kez uygulanir Ilk asi dozuyla birlikte ayni gün veya bir hafta sonrasina kadar uygulanabilir Ilk asi dozundan bir hafta sonra antikor yaniti olusacagindan önerilmez Gecikmis vakalarda geçen süreye bakilmaksizin kuduz immünglobülini uygulanir Insan kaynakli olanlar için 20 IU/kg Heterolog olanlarda 40 IU/kg

    20. TEMAS SONRASI PROFILAKSI 2. KUDUZ IMMÜNGLOBÜLINI UYGULAMASI Anatomik olarak uygun ise yara çevresine ve yara içine yapilmalidir Geri kalan miktar asinin yapildigi ekstremiteden farkli bir ekstremiteye ve kas içine uygulanir Asla asiyla ayni enjektörle ve ayni anatomik bölgeye yapilmaz At kaynakli kuduz immünglobülini uygulanmadan önce test edilmelidir

    21. KUDUZ IMMÜNGLOBÜLINI GEREKTIRMEYEN DURUMLAR Kuduz süpheli temas öncesi tam asilama yapilanlar Daha önce kuduz süpheli temasi söz konusu olup bu süpheli temas sonrasinda, hücre kültür asilariyla tam asilama yapilanlar Belge ile ispatlanmis, kuduz antikor titresi bulunanlar

    22. TEMAS SONRASI PROFILAKSI 3. ASI UYGULANMASI Temas sonrasi olabildigince erken baslanmalidir Kuduzda kuluçka süresi çok degisken oldugundan, süpheli temas sonrasi geçen süreye bakmaksizin asiya baslanir 0. 3. 7. 14. ve 28. günlerde toplam bes doz Daha önce tam doz asilanmis veya temas öncesi tam doz profilaksi uygulanmis kisilerde temas sonrasi 0. ve 3. günlerde iki doz kuduz asisi

    23. TEMAS SONRASI PROFILAKSI 3. ASI UYGULANMASI Eriskinlerde deltoid bölgeye, kas içine uygulanir Küçük çocuklarda uyluk anterolateral bölgeye kas içine uygulanabilir Gluteal bölgeye enjeksiyon, antikor titresini düsürdügü için asla yapilmamalidir 10 günlük gözlem süresi içinde süpheli temasa neden olan hayvanin kuduz olmadigi kanitlanirsa, asi uygulamasina son verilir

    24. kimlere asi uygulanmaz? Asili hayvan tarafindan isirilma veya temas Bilinen ve halen saglam bir hayvan tarafindan 10 günden daha önce isirilmis veya temas etmis olanlar Fare gibi diger küçük kemiriciler tarafindan isirilan veya temasi olanlar Sogukkanli hayvanlar tarafindan isirilanlar Kuduz veya kuduz süpheli hayvani besleyen, kan, idrar, diskisi ile temasi olan, etini ve sütünü pisirdikten sonra yiyenler Asi ve immünglobulin yapilmasi risk olusturup, 10 gün hayvani gözleme alma seçenegi olan durumlar(agir hastalik, malnütrisyon gibi). Kuduz olmayan insan isiriklari Kuduz hastasina bakim yapan kisiler

    25. KUDUZ ILE ILGILI SORUMLULUKLAR VE YASAL DÜZENLEMELER Kuduz hastaligi ve Kuduz Süpheli Temas bildirimini yapmak, kurumu ne olursa olsun bütün saglik kuruluslari ve personelinin görevidir Bildirim, Il Saglik Müdürlügüne yapilmalidir Kuduz Süpheli Temas Vaka Inceleme Formu, il genelindeki Kuduz asisi ve immünglobülini uygulayan hastane ve saglik ocaklarinda veya Kuduz ile ilgili olusturulmus özel birimlerde her hasta için bir tane olmak üzere doldurulacak ve numara verilerek dosyalanacaktir Bu formlar ay sonunda incelenerek, tedavisi tamamlanmis olanlarin icmali Kuduz Süpheli Temas Izleme Formuna yapilarak Il Saglik Müdürlügüne, takip eden ayin en geç 7’sinde gönderilecektir

    26. KUDUZ ILE ILGILI SORUMLULUKLAR VE YASAL DÜZENLEMELER Kuduz Süpheli Temas Izleme Formu Il Saglik Müdürlügü Bulasici Hastaliklar Sube Müdürlügünce icmali yapilarak, takip eden ayin en geç 20’sinde Form 017 ile beraber Temel Saglik Hizmetleri Genel Müdürlügüne gönderilecektir Kuduz Asisi ve Immünglobülin uygulamasina karar verme yetkisi hekime aittir Asi ve immünglobülin uygulanmasi hekim denetimi ve sorumlulugunda Yönerge dogrultusunda yapilmalidir

    27. KUDUZ ILE ILGILI SORUMLULUKLAR VE YASAL DÜZENLEMELER Hastalarin tedavi protokollerine uyumu takip edilmelidir. Bu uyumu göstermeyen ve tedavilerini aksatan kisiler aranmali, eger hala aksatiyorlarsa hastanin kolluk kuvvetleri esliginde getirilmesi için ilgili birimlere resmi yazi yazilmalidir (Umumi Hifzisihha Kanunu Madde 65) Kuduz Asisi uygulamalarinda her ne sekilde olursa olsun, ücret talep etmek ve asiyi satmak kesinlikle yasaktir (Umumi Hifzisihha Kanunu Madde 96) Bölgede hayvan veya insanlarda Kuduz vakasi görüldügü durumlarda, Il Saglik Müdürlügü ve Tarim ve Köyisleri Il Müdürlügü ortak olarak 1593 sayili Umumi Hifzisihha Kanunu, 3285 sayili Hayvan Sagligi ve Zabita Kanunu ve 15.03.1989 tarih ve 20109 sayili Resmi Gazetede yayinlanan Hayvan Sagligi ve Zabitasi Yönetmeligi esas ve usullerine göre gerekli çalismalari yapmalidir.

    29. KUDUZ SÜPHELI TEMAS VAKA INCELEME FORMU-1   Tarih : Form No :   KISININ Adi ve Soyadi : Cinsiyeti : Baba Adi : Dogum Tarihi : Dogum Yeri : Sosyal güvencesi : Adresi : Telefon No. : Kisiye ulasilamadigi zaman, haberlesilebilecek bir yakininin telefon no. :   - Süpheli Temas Tarihi :......./......./............   - Süpheli Temas Tipi : ( ) Isirilma ( ) Tirmalama ( ) Açik Yaraya Temas ( ) Diger ...........................   - Süpheli Temasa Neden Olan Hayvan : ( ) Köpek ( ) Kedi ( ) Vahsi Hayvan ( ) Diger ................................................  

    30. KUDUZ SÜPHELI TEMAS VAKA INCELEME FORMU-2 - Hayvanin Mevcut Durumu : ( ) Kaçti, taninmiyor. ( ) Öldü veya öldürüldü. ( ) Sahipli, asili, gözlem altinda. ( ) Sahipli, asisiz, gözlem altinda.   - Kisi daha önce herhangi bir zamanda süpheli temasa maruz kaldi mi? ( ) Evet ( ) Hayir   - Kisiye daha önce kuduz proflaksisi uygulanmis mi? ( ) Hayir ( ) Evet, süpheli temas sonrasi ...... doz kuduz asisi ............... tarihinde uygulandi. ( ) Evet, süpheli temas sonrasi ...... doz kuduz asisi ve serum uygulandi. ( ) Evet, temas öncesi proflaksi amaçli ...... doz kuduz asisi ............... tarihinde uygulandi.   - Kisinin devamli kullandigi bir ilaç veya kronik hastaligi var mi? ( ) Evet.......................................................... ( )Hayir   Yukarida Verdigim Bilgilerin Dogru Oldugunu Kabul Ediyorum. Hastanin veya Sorumlu Yakininin Adi ve Soyadi : Tarih : Imza :

    31. KUDUZ SÜPHELI TEMAS VAKA INCELEME FORMU-3 - Kisiye “Kuduz Korunma ve Kontrol Yönergesi” göz önüne alinarak, uygulanan tedavi semasi nedir? ( ) Tedaviye gerek yok, önerilerde bulunuldu. ( ) Sadece yara bakimi ve tetanoz proflaksisi ( ) Daha önce tam doz asilanan kisi, Yara bakimi+Tetanoz proflaksisi+ Iki doz (0 ve 3. gün) asi ( ) Yara bakimi+Tetanoz proflaksisi+Kuduz Ig+ Kuduz Asisi ( ) Diger   -Uygulanan Tedavi Semasi :   ( ) Yara Bakimi Yapildi.

    32. KUDUZ SÜPHELI TEMAS VAKA INCELEME FORMU-4 ( ) Tetanoz Proflaksisi Yapildi.   Serum Uygulamasi Tarih :...../...../........ Serum Adi :   Verilen miktar :....... IU   1. Doz asi (0. gün) Tarih :...../...../........ Asi adi ve Seri No. :   2. doz asi (3. gün) Tarih :...../...../........ Asi adi ve Seri No. :   3. doz asi (7. gün) Tarih :...../...../........ Asi adi ve Seri No. :   4. doz asi (14. gün) Tarih :...../...../........ Asi adi ve Seri No. :   5. doz asi (28. gün) Tarih :...../...../........ Asi adi ve Seri No. :   - Uygulanan tedavi semasi ile ilgili açiklamalar : Sorumlu Doktor Adi ve Soyadi : Diploma No. : Tarih : Imza :

    34. KUDUZ SÜPHELI TEMAS IZLEME FORMU DOLDURMA TALIMATI Mükerrer bildirimlerin önlenmesi için tedavi takibinin yapildigi kurum esas alinacak Sadece tedavi takibi sona ermis vakalar bildirilecektir Tedavi takibi devam edenler ise tedavinin bittigi dönem içinde bildirilecektir Temasa maruz kalan kisi sayisi (A)= (B)+(C)+(D)+(E)+(F) olmalidir

    35. KUDUZ SÜPHELI TEMAS IZLEME FORMU DOLDURMA TALIMATI Iki doz asi uygulamasi: daha önce tam asilanmis olan kisilere, tekrar kuduz süpheli temasa maruz kalmasi durumunda uygulanir Üç doz asi uygulamasi: Süpheli temasa sebep olan hayvanin 10 günlük gözlemi sonucu kuduz olmadiginin anlasildigi durumlarda uygulanir Bes doz asi uygulamasi: Hayvanin takibinin yapilmadigi veya kuduz oldugunun anlasildigi durumlarda uygulanir 2+1+1 semasi: Kuduz immünglobülininin bulunamadigi durumlarda uygulanir

More Related